Rhaglen LIFE Natura 2000 Cymru

 

Roedd Prosiect LIFE Natura 2000 Cymru  (a elwir hefyd yn Rhaglen LIFE N2K) yn brosiect 37 mis o hyd a ddaeth i ben ym mis Medi 2015. Roedd y prosiect yng ngofal Cyfoeth Naturiol Cymru ac wedi ei ariannu ar y cyd gan y corff hwnnw a’r Rhaglen LIFE.  Y diben oedd datblygu cynllun strategol gyda blaenoriaethau pendant iddo er mwyn rheoli ac adfer safleoedd Natura 2000 Cymru.

 

Bu i’r rhaglen ganolbwyntio ar ddarganfod yr amgylchiadau oedd yn pwyso oedd ar safleoedd Natura 2000 gan flaenoriaethu a phrisio ffyrdd o liniaru’r pwysau yma. Y cam nesaf oedd gweld pa ffynonellau ariannol oedd ar gael i wneud y gwaith. Roedd yr wybodaeth yma o gymorth i ddatblygu tri pheth, yn gyntaf; Cynlluniau Gwella Blaenoriaethol ar gyfer pob un o safleoedd Natura 2000 Cymru, yn ail; Cynlluniau Gweithredu Thematig ar gyfer y prif faterion sy’n effeithio ar y safle, ac yn drydydd; Fframwaith Gweithredu Blaenoriaethol cyffredinol i adnabod y blaenoriaethau yng Nghymru a gofynion cyd- ariannu yr Undeb Ewropeaidd.

 

Ar draws y 112 safle Natura, cafwyd y byddai angen gweithredu ar bron i 3600 o bethau i fynd i’r afael â’r prif faterion a’r peryglon o bwys. Cost arfaethedig hyn fyddai oddeutu £1miliwn y safle. Gwnaed sawl awgrym cyffredin ynglŷn â sut i fynd i’r afael â’r materion a’r peryglon hyn, gan gynnwys archwilio, rheolaeth uniongyrchol a sefydlu cytundebau rheoli gyda Chyfoeth Naturiol Cymru. Y materion a godwyd amlaf oedd rheoli da byw a faint cai tir ei bori, rheoli rhywogaethau estronol a hefyd effaith dyn ar yr amgylchiadau hydrolegol.

 

Roedd hi’n fwriad cael cymaint o bobl â phosib i ymwneud â’r prosiect o’r dechrau i’r diwedd.  Yn hyn o beth fe gynhaliwyd 38 o gyfarfodydd trafod, ymgynghorwyd gyda Chyfoeth Naturiol Cymru a phartneriaid allanol ac aethpwyd i fwy na chant o gyfarfodydd allanol, gan gyrraedd mwy na 1800 o bobl a mudiadau.

 

Prif ganlyniadau y Rhaglen LIFE N2K oedd:

1.       Llunio Cynlluniau Gwella Blaenoriaethol ar gyfer pob un o safleoedd Natura 2000 Cymru. Cynlluniau Gweithredu ydy’r rhain sy’n rhestru blaenoriaethau a chostau ac yn crynhoi beth sydd angen ei wneud i wella ansawdd y cynefin dan sylw a nodweddion rhywogaethol y safle;

2.       Datblygiad technegol Y Gronfa Ddata Weithredusy’n cynnwys yr wybodaeth mae’r Cynlluniau Gweithredu yn seiliedig arni;

3.       Cynlluniau Gweithredu Thematig gyda chamau gweithredu strategol ar gyfer y prif faterion a’r peryglon sy’n effeithio ar safleoedd Natura 2000;

4.       Cynlluniau Gweithredu Amlddisgyblaethol, oedd yn rhoi sylw i Gyfathrebu ac Addysg, Integreiddio ac Ariannu ymysg themâu eraill.

5.       Set o flaenoriaethau ar gyfer NATURA 2000;

6.       Fframwaith Gweithredu Blaenoriaethol diwygiedig i Gymru  yn crynhoi blaenoriaethau Natura Cymru 2000 a gofynion ariannu ar y cyd yr Undeb Ewropeaidd;

7.       Tri adroddiad ar ddeg gan gynnwys Ariannu Natura 2000 a Rhestr o Wasanaethau Ecosystemol; a

8.       Ffilmiau byrion i rannu gwerth rhwydwaith Natura Cymru 2000 gyda’r cyhoedd, pobl ddylanwadol a sectorau eraill.

 

Mae’r Cynllun AfterLIFE, sy’n sicrhau cynaliadwyedd y prosiect, wrthi’n cael ei gwblhau. Bydd y cynllun yn egluro sut y bydd mudiadau perthnasol yn gweithredu’r pwyntiau mae’r cynllun N2K yn eu disgrifio. Fe all hyn fod drwy gyfrwng y cynlluniau gwaith presennol neu drwy ddatblygu ffrydiau incwm newydd.  

 

LIFE_N2K